Толығырақ: саусақтар, бағыт, дереккөз
Дактиль әліпбиі
Сөзді саусақпен жазу
Сөздер
Ойындар мен жаттығулар
Қате жіберген әріптеріңіз жиірек кездеседі. Ұпай мен прогресс осы құрылғыда сақталады.
Камерамен жаттығу
Камерада үлгі қол көрінеді: өз қолыңызды соның үстіне келтіріңіз. Жүйе әр саусақты тексереді, ал қозғалысы бар әріптерде қолдың жүрген ізін бақылайды.
Мазмұн және дереккөздер
Ым-ишараны қате үйреткеннен гөрі «білмеймін» деп айтқан дұрыс. Сондықтан әр әріп пен сөздің статусы ашық көрсетіледі.
Статустар
- Дереккөзбен расталған мәтіндік сипаттамасы әдістемелік дереккөзде бар немесе стандарт ретінде кең таралған.
- Тексеру керек дереккөздер бір-біріне қайшы, сипаттама жартылай немесе тек танымал басылымдарда кездеседі.
- Дерек жоқ ашық дереккөзден сенімді сипаттама табылмады. Ойдан құрастырылмаған, бос қалдырылған.
Қимылдар 3D модельмен көрсетіледі: қол пішіні мәтіндік сипаттамадан құрастырылған. Модель саусақтың қалпын, қолдың бағытын және қозғалысты көрсетеді, бірақ тірі адамның видеосын толық алмастырмайды. Төмен бағытталған әріптерде (Г, Л, М, П, Т) алақанның қай жаққа қарайтыны дереккөзде нақтыланбаған: модельде кісті алақан жағына бүгілген.
Сөздер бөлімі туралы
Сөздікте 1100-ден астам сөз бен фраза бар (қазақша, орысша, ағылшынша). Әр сөзді таңдағанда 3D қол оны дактильмен (әріптеп) көрсетеді. Сөздің өз ымы (бір қимылмен көрсетілетін белгісі) әр елде әртүрлі және оны тек тірі адамның видеосы дұрыс көрсете алады, сондықтан ол үшін видео сөздікке сілтеме берілген.
Қазақ дактиль әліпбиінде Ә, Ө, Ұ, Ү, Һ, І әріптерінің сипаттамасы ашық дереккөзде табылмады. Мұндай әріптер анимацияда «дерек жоқ» деп белгіленеді.
Дереккөздер
- Школьная Г.В. Дактиль сөйлеуге үйрету бойынша әдістемелік ұсыныстар (Нижневартовск, №1 мектеп). PDF
- Мұханов т.б., қазақ дактиль әліпбиін тану туралы мақала, Scientific Journal of Astana IT University, 2024. PDF
- Sign Language Recognition Method Based on Palm Definition Model, Sensors, 2022. PMC
- Mukushev т.б., LREC 2020 (қазақ-орыс ым-ишара тілі). PDF
- Bukva: орыс дактиль әліпбиінің датасеті, 2024. arXiv
- Орыс ым-ишара тілінің грамматикасы, РҒА Тіл білімі институты. minlang
- Кеңінен таралған сөз белгілері (РЖЯ): 5-tv.ru (РЖЯ мұғалімі Д. Семенова), vokrugsveta.ru, thegirl.ru, baby.ru.
- Видео сөздік: Spreadthesign (РЖЯ, ASL).
- 3D қол моделі: WebXR Input Profiles, generic-hand (MIT лицензиясы). Көрсету: three.js (MIT). Қолды тану: MediaPipe Hand Landmarker (Apache 2.0).
Мазмұнды толықтыру
- Сурдопедагог немесе естімейтін мұғалім әр әріпті видеоға түсіреді (3–5 секунд, алдыңғы көрініс, біркелкі фон).
- Видео сілтемесі код ішіндегі
VIDEOSтізіміне қосылады, мысалы'kz:Ә': 'https://…/kz-ae.mp4'. - Әріптің статусы
st: 'ok'болып өзгереді, дереккөз көрсетіледі.
Бұл сайт оқу құралы. Ол ым-ишара тілін тірі мұғаліммен және естімейтін адамдармен сөйлесуді алмастырмайды.